Let something inside of you emerge through the sincere efforts you make. I see something in you, but I don't know where it is, find it. If you do nothing, you reap nothing.
Popular Posts
-
A nga Garo literature-ko poraiba·e uigipa ma·sigipade ong·paja. Angade garo subject-koan class 7-onasan poraipa·aigipa ong·paa. Indiba a...
-
Ma·gipa Katholik mondoli, Rongtalgipa Sastro-o pangchake janggi chiripram donga ine bebera·a aro skia. Ia bebera·ani songsarek...
-
Joltangni ku∙bewalko ripingna indiba jolgipinni ku∙bewalkoba chonnikskajana aro jakkalangjringna . Da∙on anang dongkua rong∙kucha...
-
" Na·aba sarong kal·paama skanggo chonnengmitinggo? " Jatni mingsa nambegipa kal·paanikoba ' skanggo chonmitinggo ' in...
Thursday, 8 August 2019
Darang nokdangan nokdangtangko jelatna ka•oksia:
Saturday, 20 July 2019
Babadam Area
Babadam Area has one Hospital, BABADAM BAKDIL PHC at the heart of Babadam, one Vetenary Hospital in Buripara (Mengkakgre) village and an ongoing construction for Tribal Research Institute (TRI) Museum in Chidekgre village. There is also a Nokachik (also called Nokmande), the traditional bamboo house in Kemragre, at the foothills of Ranggira.
In Babadam Area, there is a Roman Catholic Church Parish, a church dedicated to St. Mother Theresa (St. Mother Theresa Church, Babadam Parish). The parish was established on 28th June, 2014 by Bishop (Rev.) Andrew R. Marak, bishop of Tura Diocese. There is also a pernament Dal·gipa Krimma Sobha (DK Sobha) site being contructed by the Baptists in Balupara in the north of Babadam weekly market and Babadam PHC (about 3km).
The Polpola, the highest point of Ranggira Peak has also been installed recently with Mobile Tower for supply. The place Polpola, is a meaning flag in local language, which is orally known by the locals that Capt. Williamson Sangma, first Chief Minister of Meghalaya had come on foot, and hoisted a flag at the then called Polpola. The top of the Ranggira peak provides to a nature's lover, to have an amazing view of Babadam Area in the North, Mukdangra-Garobadha areas of plain belt in the west and Tura, the district headquarters in the South.
Babadam Area has a number of primary schools in most villages, middle schools and few high schools. The people of the region is simple minded, generous and approachable. The literacy percentage has just started growing enormously despite schools reached lately into the region only in late 1990's.
The local weakly marketing in this region is on monday.
Currently, there is only one bus that goes from monday to saturday, from Bababam market to Tura through Rongram at 8:00 am and returns from Rongram at about 3:30 pm or 4:00 pm. There are other private vehicles as well.
It has one big football ground in Babadam itself where a number of football and cricket matches are being organised.
The Singwil River has a number of possible picnic spots (originated from Sropgre village and Kemragre village) and flows through Babadam and Selsella. It has also another river, Galwang river that originates from Sanchongre and flows through Sadolpara village in the north.
There are also few caves in the region, two of which are Sanchongre Do•bakkol and Bencha Do•bakkol (both bat caves). Sanchongre Do•bakkol has three magnificent inner big rooms with one being the entrance. One needs to go crawling through a cylindrical-like-hole from one room to the next. Bats are mostly found in the third room, and a cool breeze air can also be experienced. At the entrance cave, there is also a waterfall that is mainly seen during rainy season. Eh, eh! One thing, fat fellows are restricted, you won't be able to go inside the cave.
You may watch a brief video of the Sanchongre Cave:
Sanchongre Cave | Babadam, West Garo Hills
Interestingly, people also say that great grandmother of Lt. P. A. Sangma, formal Lok Sabha Speaker, was also from Bolmagre village of Babadam. His grandmother was taken as a 'Namchik ra·anga', a practice of Garos in which a girl is taken to the boys' house in marriage to Chapahati village, in South West Garo Hills. Some people also say that great grandmother of Capt. Williamson A. Sangma, was also taken as Namchik ra·a from Mikalpara village to Baghmara in South Garo Hills.
In today's generation, whereever people are, one, from which most can't be separated is network, internet connectivity. Jio SIM users are able to use freely in almost in any parts of Babadam area. The area has about four Jio Towers installed. Other networks that can get signals only in certain hilltops are Airtel and Vodafone.
The people of the area are particularly the Am·bengs, the most largely spoken of the 12 dialects of the Garo.
Want to visit villages in Babadam Area, where you may hear pleasing songs from a variety of birds early morning, at noon, before sunset and yet experience silence that will make you free from city noises. Given below is a list of villages (given alphabetically), one may wish to explore:
1. Agisimgre,
2. Aranggre,
3. Babadam, ( #Bolmagre, #Urengre,)
4. Balupara,
5. Boldakgre,
6. Boldamgre,
7. Buripara or Mengkakgre,
8. Chibokgre,
9. Chidaogre,
10. Chidekgre,
11. Chinaragre,
12. Cherangre,
13. Dujokgre,
14. Dumindikgre,
15. Gambarigre,
16. Jongdikgre,
17. Kemragre,
18. Mikalpara,
19. Marakapara,
20. Mondagre,
21. Rangwalkamgre,
22. Ronjigre,
23. Sanchongre
24. Sropgre,
25. SropAdinggre,
(Last Updated: 20th July, 2019)
--------------///-------------///------------
Tuesday, 16 July 2019
Jat, sao ding•o soka chakani bewalko, aditako bodilena nangenga
Anga: Hello, sawachim...? Mainaba ka•atachim? Da•sio anga nikrikjaha...
Minggipin uni segiminrang:
1. Ma•ani mikchi - Rokkom gittam donga
2. Raka - Maikai tota
3. A•chik ku•o chanbewal
4. Wa•a rokkomrang: Garo-hills-adoko man•giparang
5. Rongtalgijakode namnikbrujana
6. Chakkol ong•ja dakchakgipa
7. Sarong - A•chik jatni kal•ani
Monday, 15 July 2019
March this Path
Sunday, 14 July 2019
A•ba rama nokdringna
Na•kam merong karina, rama cholna brangnawane.
Songni ramatangna, kingkot tikkelosa namnawa,
Wednesday, 29 May 2019
A•chik chatro-chatrirangni SSLC/HSSLC porikanina chanchisamsoani:
Ia jagni jako poraigija indin re•ataniba, aditarangoni mingsa, A•chikrangni nambata pass percentage-o pass ka•aniko salongipa ong•a.
---------------------------
Minggipin uni segiminrang:
1. Ma•ani mikchi - Rokkom gittam donga
2. Raka - Maikai tota
3. A•chik ku•o chanbewal
4. Wa•a rokkomrang: Garo-hills-adoko man•giparang
5. Rongtalgijakode namnikbrujana
6. Chakkol ong•ja dakchakgipa
7. Sarong - A•chik jatni kal•ani
Tuition ra•ani gamchatbreja, uigijaniko sing•ani gamchatbata:
Class 7-oni class 12-ona bang•a chatro-chatrirangan tuition ra•toka. Mongsongbate class 10-o Maths-ko, aro class 11/12-ode Physics, Chemistry aro Mathematics-ko. Man•e cha•gipa aro kangalgipaba bang•an tuition ra•na indakpil•e skelbetoka.
Tuition ra•ani nambregijani:
Tution ra•o neng•ade bata, somoi cha•bata aro an•tangari poraina (personal/self study-na) somoirangba komibea. Mongsongbate, subject ge•gni ge•gittamo tuition ra•giparang, pringwalni 6:00 am dakarangonin subject-sana re•anga, aro skul jokmanne subjectgnina nokoni ong•kata aro attam 6:00 pm ba 7:00 pm bajirangosa nokonade sokbaa. Nokona sokbaeba, noko rokkomari dakna nangkua. An•tangtang poraina atchongahaode be•en neng•beaha aro tusidimanisa sokbaska•aha. Pringoba pringwalnin tuition, aro salgimik klassni ja•man, attamoba tuition...
Tuition, subjectsaon badita dam, uan tuition ra•gipa skigipao pangchaka, bang•bataon jao ₹ 500/ ba ₹ 800 na batronga. Indide skul feesrangmingna baksa jarikit gamna nangani dongdapkua. Tuition-ni somoioba bang•batan an•tangni uigijaniko sing•rongja aro skulo class-o gitan, tuitionchi re•anggen, knatimgen aro notesko segatesan re•bagen. Je chatro/chatrian uigijaniko sing•a, uade namkalkua.
Tuition ra•ani, mitam skigiparangko skulo name skigijanionaba dila. Mitam skigiparang, tuition-o bi•sarang bang•atna skulode name skibreja, indiba tuitionode name skia. Ian mingsa mitam skigiparangnade business gitaba ong•angpila. Iako agannengon, gimik skigipako mangsongja, mitam skigiparang donga skuloba name skia aro tutionoba name skia. Indiba bang•a tuition ra•giparangan, skulo name tale skija indiba tuition-o nambate skia.
Tuition-ona bi•sarang batch ge•saoan sak 30 ba sak 60-rang dongronga. Uan skulo klass-o skiaming apsannangaia, maina tuition-ni somoi kontasa ba kontasa adha aro uni ja•mande uigijanirangko sing•nade somoian gri. Oe, bang•gija tuition skigiparang, dingtangmancha sing•aninaba somoiko on•a, aro bi•sarangko uo ma•sigijaniko sing•china didia. Iade nambea.
Indiba jegita ong•oba, mitam chatro chatrirangde, tutionsan re•aia, aro skuloba aro tuitionoba uigijaniko changsatekba skigipao sing•rongja. Skuloba noteskosan segataia aro tutionoba noteskosan segataia. Ua skia gimiko ma•siean sing•jama, ukode porika•osa ma•siaijok. Indiba an•tangari noko poraigipa bi•sa, maikoba uigijani aro ma•sigijanide (doubts-de) dongtelaia.
Tuition ra•na nangani ja•dil:
Bang•a skul ba college-rangon skigipa aro chatro / chatrirang baksa uigijaniko sing•anio dongbreja. Chatro ba chatri skigipaona re•ange, uigijaniko sing•ani indakpil•e komibea. 5 % rangni gitasan ong•aigenkon uandake lesson-o uigijaniko skigipao sing•anirang.
Skigipani skiani nambregijani a•selba ong•a, indiba uni skiani nambregijanide ja•pang ong•ja, maina bi•sarang skulo ma•sigijaniko sing•giparang bang•ode skina changbregijagipa skigipakoba an•tangko namdapatna tikkela. Skigipaba an•tangni skiani bewalko namdapatna krengroroa. Sing•ani..., bi•sarangni uigijaniko sing•ani, gisik nanganikoba mesoka aro indake gisik nangani, skigipakoba bimchipe skirorona tikkelata. Darangba sing•gipa dongjaode, namoba namjaoba skigipa apsan bewalon pangnan lessonrangko skiangkua.
Chatro / chatri uigijaniko sing•sranggijani dongode, uan salantini lessonrangko poraigijanikoba mesokskaa. Salantini lessonrangko ma•sina krengon, uigijaniko uina krenga aro an•tangtang uina taningtangko tikkelatanikoba mesoka. Jean mamung sing•ani dongja, bang•a changon ua an•tangari chanchianikoba dakrongja.
Mitamrangara uigijaniko sing•ja, skigipana kennani a•sel. Miitamrangra chatro / chatri skana kratcha•a, maina bi•sa gipinrang maikoba maikoba aganronga aro bal•ekronga. Maina krat cha•na, man•gijaniko skie ra•nan skulona re•baenga. Mitamrangra, skigipana kenna maina mitam skigiparangde skatang bi•sarangko innaia aro ka•o nangaia.
Mitamrangara, mitam skulo skigiparangni namja•ani a•sel tuition ra•anionan sokaia. Mitam bi•sarangra ma•a pani aganana tuition ra•aia. Mitam bi•sarangra ripeng skani tuition ra•ana ra•paaia.
Indiba ia tuition ra•aniko komiatna ba komiatnade skulo bi•sarang aro skigipa baksa uigijaniko sing•ani dongna nangchongmota ( The teacher – student relationship, in the field of asking doubts should come into existence). Uni gimin, bi•sarang skigipao skulo, break-o aro je somoioba aro biapoba uigijaniko sing•genchimode, tuition ra•na nangani katta•an dongjawa, maina uigijaniko skulon talna man•aha.
Uni gimin, tution ra•gija, uigijaniko skigiparango sing•ani bewal namen gamchatbea aro su•utbea. Bi•sa aro skigipa apsan melianionaba dila. Bi•sa aro skigipa meliahaon, bi•sani skigipana kennaniba dongjaha aro mamung kennani dongjahaon, ka•donge knatimani aro skie ra•naniba baria. Kengija knatimon, ta•rake uininga aro ma•sininga. Tuition ra•jaode, bi•sani neng•aniba komia, tangka bon•aniba komia aro an•tangari noko poraina somoiko bang•bate man•a. An•tangangari, poraiaon lessonko ma•siani aro lesson-ni gimin sing•anirang baria. Lesson-ni gimin an•tangtang chanchiahaon, gisik ra•aniba baribata.
Uigijaniko skigipao skulo sing•ani bewalko an•ching bariatna nanga. Maikoba ma•sijaenga...? Skigipao katrikange sing•ani gamchatbea. Skigipara maiana ong•a, klass-o skinasanma...? Ong•ja... Klass-o bi•sarang sing•a aro skigipa aganchake golpoani (discussions) donganiara namen gamchatbea.
If teacher – student relationship on discussing doubts is good, there will be no need of tuitions.
Sunday, 26 May 2019
Wa•a Rokkomrang - Garo Hills A•doko man•giparang
[Suggestions ka•dapna / feedback on•a namnikgiparangko katchabee rimchaksoa...]
...
Minggipin uni segiminrang:
1. Ma•ani mikchi - Rokkom gittam donga
2. Raka - Maikai tota
3. A•chik ku•o chanbewal
4. Rongtalgijakode namnikbrujana
5. Chakkol ong•ja dakchakgipa
6. Sarong - A•chik jatni kal•ani
Thursday, 23 May 2019
Little knowledge isn’t dangerous. Pride in little knowledge is!
As I look closely into the saying and fathom over it, I debunk it since it is a misinterpretation. If one does not know even a little, of a particular subject / thing, one will never try to know deeper of the said subject. One will not even ask about that subject since one does not even know that exist and therefore, will have no doubt at all. If one doesn’t have a little knowledge, there is no question to developing that subject, and that knowledge will continue to remain unknown.
Only when one knows a little of that subject, and if that interests, one starts to know more of that and try all means to know every detail of it. Once that little knowledge is inquisitive, one becomes a mastery of that subject and contended.
If one has a prior full knowledge of that subject, no questions about that subject will ever arise. One will not even teach to others about that subject because everyone knows of that. When one who knows very well about that particular subject, speaks to the crowd, and listeners understood everything of what have just been heard, no one will ask the speaker or clarify since listeners have no doubts. No doubts implies having full knowledge of that subject. If the listener stand up and clarify something, it directs that the other has no full knowledge. There is a doubt means there is no full knowledge. It is that no full knowledge, which is a little knowledge that drives a person to nurture into a full knowledge.
Therefore, that dangerous must be due to something else, not due to little knowledge. When I look out for the reason behind being dangerous, I found that it is a pride. When there is pride on the subject, patience disappear into the woods. When there is pride, one will not wait that little knowledge to mature into a full knowledge and so, that pride in little knowledge show off one's own little knowledge.
What happens then, when that little knowledge is shown off? Everyone knows the answer... But one should note, it isn’t a little knowledge that is dangerous. It is a pride in little knowledge, that's dangerous. Never fear to have a little knowledge of any subject, but watch out, that no pride enters into your little knowledge.
Little knowledge is essential to mould that very little knowledge into a mature full knowledge. 'No little knowledge' is equivalent to 'no full knowledge', since there will be no driven force that yarns towards a full knowledge, if there is no little knowledge.
Pride in knowledge is dangerous. Or, pride in little knowledge is dangerous. There is no patience in pride. Pride and impatience are almost always journey together.
Little knowledge isn’t dangerous. Pride in little knowledge is!
Wednesday, 22 May 2019
Asking for a password – Genesis of mistrust!
Asking for a password is an indication that trust, respect and discussions are missing, more specifically trust is lost.
When one asks for the password, ask the person why the password is needed. Whatever the reasons be given, when meditated upon, 90 % of explanations emerges out to be, due to mistrust.
Sharing password often leads to spying or controlling another person. It's a sign of inspection, seeking proof. Relationship isn’t about inspections, seeking proof, everything same and having no personal room.
“I am an open book, I have no problem in sharing”, says anonymous. Everything seems a good idea when you are in a relationship... you love each other truly and trust each other... it looks like a transparent symbol of trust... Once relationship gets into suspicion or rather ends in certain case, it's a huge complicated. Even if it continue to last, suspicion unconciously exists.
“It's common for partners to share their passwords since they truly believe that this is a significant step to show trust", said anonymous. But when look at it closely, it can clearly be seen that it originates from the lost of trust. Sharing password isn’t a genuine way to show trust. There are, a million of other ways. It isn't a healthy way to deepen trust. Have or nothing to hide, there needs no inspection to trust. If one wants to cheat, even after sharing of passwords one can surely do so. One can never stop the other from cheating by just with the password.
Updating status, photos, etc. from the other's account itself escorts to fear of or fear to... That fear of or fear to, whether a minor or major issue, is borned of a trust issue.
What, if one uses the same passwords for the multiple accounts, viz. Social networks (Facebook, Twitter, ..), media sharing networks (Instagram, YouTube, Snapchat,...), discussions forrum (viz. Quora, ...), Blogging and publishing networks (Blogger, WordPress, ...), Professional networks (viz LinkedIn, Classroom2.0, ) Educational Networks (Viz. The Student Room, Unaccademy, Google Books, Google Scholar, ResearchGate, PubMed Central, Academia.edu, ..), Commercial networks (Internet Banking, Paytm, Google Pay, Amazon, Flipkart, Myntra, Uber, OlaCabs, Amway, Snapdeal, Jabong, Alibaba.com, ...).
Asking for a password is 90 % borned of the lost of trust. Fear and suspicion is the genesis of mistrust.
Respecting privacy is borned of TRUST.
The choice is yours whether to cling on to trust on or seek out for a proof.
Saturday, 11 May 2019
Ma·ani mikchi - Rokkom gittam donga:
Friday, 3 May 2019
Bal•eka - Mangkala
• Dal•giminrang dal•gipa gandako bal•eka. Uan kra•a.
• Chongiparang chongipa gandako bal•eka. Uan kra•a.
• Chongiparang dal•batako bal•eka. Uan krabeja.
• Chongiparang dal•batako bal•ekskaa. Uan dal•batgipa chonbatgipako bal•ekani maia gadango ong•a chanchina nangani.
• Kragipa kattao ka•dingna bal•ekanisa nambea. Dal•giminba ong•bo, chonnenggipaba ong•bo mitchiani aro kragija kattao bal•ekaniara namja. Dal•batgiparang, chongipani mikkango rongtalgija kattako jakkale bal•ekaniara, chonnenggipa aro dal•drobagipa bi•sarangko kragijagipa bewalona dila. Mongsongbate, dal•batgiparang bal•ekanio be•enna sikani kattarangko chonengipa bi•sarangni mikkango kragija bal•ekaniara namchongmotja.
• Dal•giparang (me•apa, me•chikma, ba je bilsi brebatgiparang) chonkalbatgipa bi•sarangko bal•eka, uan ra•chakna amani. Indiba agre batpile aro kragija kattarango chonbatgiparangko bal•ekaniara namja aro kraja. Agre rongtalgijagipa kattarangchi chonbatgiparangko bal•ekaniara dambe gisiko dakmajoaona dila aro uamangni bewalrang, bang•a changon chu•batgipako mande ra•anirang dongronggijaniona dilrongbata.
• An•tangna chu•batgipako bal•ekaniara kraja, mongsongbate kragija kattarango. Bang•an, agre bal•ekani balwao dal•rorogipa, bang•a changon chu•batgipako man rakkina changrongja.
• Bal•ekani aro ka•dingani nambea aro gamchata. Indiba dugapil•e mongsongbate rongtalgija kattarango bal•ekani aro ka•dinganiara namchongmotja.
• Kragija bewalo aro kattao bal•ekani aro ka•dinganiara, gisikna namgijagipa sabisirangko ritimata.
• Mitamrang chonnike bal•eka; mitamrang chonnika gnang bal•eka; mitamrang ma•sijae bal•eka; mitamrang ka•dingnasan bal•eka; mitamrang kusinasan bal•eka; mitamrang rasong man•a bal•eka.
• Je miksonganioba bal•ekbo, miksongani namgijagipa aro katta sel•tagijagiparangko jakkalani namchongmotja. Je miksonganioba bal•ekbo, bal•ekako man•enggipa mandena mai ong•enga ukoba chanchina nangbea.
• Ka•dingani aro kusini nambea indiba kragijanio ka•dinganiara gungrigipa ong•a.
• Bal•ekanio simsakbena nanga. Bang•a changon duga•anionan dilrongbata.
• Bu•a innudi nami nibune. Bang•a agri bal•ekgiparang man rakkinadi saprongja. Ku•sikni gam•ama wekari wangbrakariodi nampajare.
Saturday, 27 April 2019
You will, by all means, be rewarded one day!
Oh! Keep in mind, when you are doing something secretly or publicly the deeds will always be brought to public with one of the two rewards...
- If it was bad for you as well as to others, you will be rewarded with corrections, blames, or criticisms...
- If it was good for you as well as to others, you will be rewarded with appreciations and applauses...
So, be it in secret or public, not for a mere want of rewards, but with a real desire to strive towards sincerity, always try to do that is morally acceptable to you as well as by others. Reward will always follow for any thought, word or deed you made.
A worker will be paid his due...
• You will, by all means, be caught and rewarded one day!
Monday, 22 April 2019
Rongtalgijakode namnikbrujana!
• Rongtalgipa biaprango rona ba picnic cha•na namnikbea. Indiba rokkomari plasticrangko, me•su bigilrangko, cha•ani bon•gijaniko, song•chakram aro chanchakram biaprangkode rongtalatgija donbanawa. Bottle-rangko skatang kona noksikrango aro chibima chiringrango galrame re•banawa. Rongtalao atchongna namnika indiba atchongman•e mitchiate donbana namnika.
• Bajar antirangni rongtalako namnika. Bajarrango, gario songreo aro ramarango re•ramitingo chips, snacks, biscuits, sweets aro biterangko cha•na, aro cold/soft driks-rangko ringna namniktokbea. Indiba cha•man ringmanede plastics, wrappers aro bottlerangkode skatang je biapon bon•achim, uanon bik rang•san galmalamataina namnika. Sorok ramarango aro garioni galongkatanira namchongmotja. Ua galna nanggiparangko, dikdiksa chimonge ra•bitenba kragipa bewalo galnara be•en bilgrijawachim. Cha•na ringna skang jreako ra•bitnade neng•ja, indiba cha•mane ringmane bigil aro bikoprarako dikdiksa ra•bite kragipa biapo galna aro rongtale donnade neng•a aro aratbea.
• Sa•ratango chitchuakode namnikjana, an•tangan rama sorok aro bajar antiode chitchuna namnikskara. Biterangni bigilrangko garioni galongkatatna namnika, aro ua rama sorokko saniba rongtale donnengako alturiri mitchiata.
Ua biap nang•ni re•bana skang maidakgipa rongtalao dongachim, ua biapko apsan rongtalao rakkianian gamchata. Maikai sa•ratangko rongtale rakkia, bajar anti rama buringrango skatang galramram galpitpitjana.
Wednesday, 17 April 2019
Easter Monday: Maia bewalo cha•rimenga?
• Ia Kristianni dal•batgipa bebera•ani ja•pangara mandeni ga•aktelaoni salantio Jisu Kristo-o, tanggipa chakatpil•anio an•ching sakprakkon chakatpil•china namaona an•pilanina chol ong•a. An•ching salantian an•chingni namgijaoni chakatpil•na krengna nanga.
• Ia chakatpil•ani kario, kusi ong•e katcha•anina ka•sroke nokdangni gita ba chadambeni dol gita, ba ripengskarang baksa damsan cha•rimaniko (Easter Monday salo) A•chik a•songo dakrongba•enga, ian nambegipa dakbewal ong•a. Ga•akgiminoni aro janggini sigiminnoni chakatpil•anio katcha•ani nambea.
• Indiba mingsa chanchina nangbeani: Ia damsan cha•rimaniara maia bewalo ong•enga? Ia Easter Monday-o damsan cha•rimaniara an•tangni janggina, ma•a paana, nokdangna, dedrangna aro songsalna neng•nikaniko on•engama on•jaenga. An•ching ua sombar salko, Isolni namnikanio kra•a bewalo re•atengama? Chanchina nangani.
• Chu-ara namama namja? Chu nambegipa ong•a, indiba bang•an chuni nokkolosa ong•ronga. Iani bidingo chuara namgijagipa ong•a ine aganrongbata. Na•a chuni nokkol ong•jagenchimode aro na•a chuko rongtale jakkalna man•ode namachim. Indiba chengoni obostarangko nipilaton, bang•an chuko sason ka•na man•ja aro chuni nokkolsa ong•batrongskaa. Uni gimin, mandeni bilgriani a•selo 'chu ringani pap ong•a' ine aganronga, maina chu papona dilrongbata aro bang•an chuo ga•akaha. Uni gimin chuko ringjana man•on nambatbea. 'Chu namgipa ong•a. Chu ringani pap ong•ja indiba chuo pekanisa pap ong•a'. Peka ine agannengon chu ringe pekamangmangkosan mangsongja, chu ringanio chuo pekgijaba pekani donga. Ia pekaniara, chu ringe spiritually pekani, psychology pekani, tangka jakkalanio pekani aro rokkomari gisikni aro janggini pekanikoba bak dongpa•a. Ia chu ringanio songsalna namgijaniko ra•baode, sera bera katta agannahaode, dedrang ba pagipa-ma•gipa nokdangni tom•tomaniko jingjengatode, ian chu ringanio pekgija pekaniko mesoka. Chu mandeko kragijaniona dilrongbata. Uni gimin mande chuko gelna man•on nambatbea.
• Ia Easter Monday-o, A•chik a•songo bang•an chiring wari aro namnamgipa biaprango damsan cha•beronga. Ian nambea. Indiba bilsiantian ia kusini salo duknikoba knaronga, jekai saoba chio janggi galana, saoba til•ekana, saoba jegrikana, saoba bottle dokpretana, saoba peke salenba accident ong•ana aro rokkomari ong•aniko knaronga. Ia rokkomari a•sel ong•ronggiparangoni, minggittam nambatgijagipara: Janggi galani, til•ekani (pante me•tra ba me•apa-me•chikma) aro pekarame accident ong•ani. Iarang maini a•sel, ong•a? Iarangna aganchakani bang•bea, indiba kan•dikbee agangenchimode a•gilsakni gitasan kusi ong•ani a•sel aro janggini gita toromo chakatpil•ani dongja•ani a•sel ong•a. Ia dal•batgipa Christianni bebera•ani ja•pango bang•an gilja re•anga aro bang•an gilja re•gija a•gilsakni gitasan an•saona tarisoa.
• Uni gimin an•ching ia Jisuni chakatpil•aniko gisik ra•engon, an•chingba namaona chakatpil•na ja•ku de•rimna. Gisikni aro janggini gita cha•katpilanina krengna. Picnic cha•giparang je biapo ong•genchimoba mikrake aro simsake kra•a bewalo katchachimrimna. Simsakbee katchae jinma damsan chakatpil•e cha•rimna. Isolo chakatpil•anigri picnic cha•genchimode ian ong•gramaigipa katcha•ani ong•a.
Tuesday, 16 April 2019
Maini a•sel, nokdangoninma?
• Da•oara saoba dilgiparangko aro saoba film kal•gipani noksa bimangrangko sostasa man•skaengaha. Politicians-rang sakprakni nanggnikako dakna amjagenchimoba ba nambee kakkete re•na man•jagenchimoba, uamangni man dongachimde. Bang•a dilgiparangan namna krengani donga. A•songko chalaigipa gri, a•song bringbring brangbrang ong•chongmotgen. Uamang namjagenchimode, namdapatna na•a kang•kare kaenba re•chakatboda. Namnikbo namnikjabo kal•stape katta skatang agannani namjabea.
• Chasong gital oe, digitalni chasong... Indiba mande ra•ani aro man rakkianiba dongaba. Mande ra•ani aro man rakkianide chasong gimikoan an•chi dongkamaba. Nikna man•enga A•chikrangni dal•dalgipa dilgiparangko jekai Pa. Purno Sangma, Pa. Mukul Sangma, Pa. Conrad Sangma, aro gipinrangkoba robolna baten mande ra•jaenga. Robolkon bretna kennenba name kal•kua aro jakkalkua. Ua dilgiparangde robolna baten gamchatachimde.
• Da•o minggipin nikna man•enggipara, Te. Saldorik, Tra. Mikkimchisa/Mikkachi aro gipinrangkoba, uamangni noksarangko/photorangko jakkale skatang kattarang aro memes-rangosa chonniktoke bal•ektoke rotokaia. Mitamrang chonnike bal•eka, mitamrang ka•dingna bal•eka aro mitamrang mikbue bal•eka. Chonnikgija bal•ekomangba kattarangko chanchie nipabo, uarang nambeamare. Uamangni manba dongpa•ake. Bal•ekengon sakgipinni juttakoba ganne nipabore.
• Chonnika man•giparangna: Nang•ni dakenggipa namode aro namenga ine nikode, da•a dontonga. Miksonganio tongtong ja•ku de•angkubo. Chonnikgipade dongtelaria, darangan a•gimikni namnikakode dakna amja. Jegitaba namako dakbo, namja ine jegipade dongaia.
• Name nikja aro krajare, skatang katta ku•sikni gam•ana bokbokode aro changa sapatangna(creativity) jeko jako skatang tarie mesokataiode. Man rakkiani aro mande ra•anian gamchatbatare.
• Name ja•pang ja•dilko niatode, iandakgipa katta agannanirang nokdangonin a•bachengani ong•akon. Chonmitingonin mande skako man dongija aro mande ra•gija bal•ekaniko champengja•ani ong•engakon. Mitamrang ma•a pakoba mande ra•ja. Abitangkon rakpangpilaria.
Friday, 12 April 2019
Chakkol ong·ja Dakchakgipa
Ø
Chakkol, rakkol, cha·parikgipa, nomil,
ba pante aro je kattaoba mingbo, uandakgipa kattarangchi
okamaniara krabreja. Uamang man·e cha·kalgipa aro cholikal·gipao donga aro
uamangni (nok nokgipani) kamrangko ritchengata. Uan cholikal·gipa
mandena mairongpil·e katcha·ani ong·a. Chakkol inne
uamangko dugapil·e mingsani ja·man minggipin kamko ka·ataniara; aro
nok nokgipani manderang bang·a changon chonna remma kamrangkoba
(domestic chores-ko) ka·rongbregijaniara ka·tong grianiko mesoka.
Ø
Bi·satangko nangchongmotgipa kamo, jekai su·srangani,
chonchonnako aro nata sol·aniko dangtapnan bang·an detangkode on·rongja. Bi·satangko
kutoritangko, sa·ra aro bilsokani kri chongipa ba·ra cholatangkoba su·srangnaan
on·rongja, skija aro didija. Uandakako man·gipa dedrang, rongtalatna
sapjawa indiba mitchirakgipa ong·skaronga. Uamangko porainasan skia aro song∙ani ritanikoba bi∙satangko bang∙a choligipa ma∙a paarangan champenga. Uandake
dakaniara ma∙ni paani bi∙satangna andalao ka∙saaniko mesoka. Uan tusianio
detangko namgijagipa bewalona nikna amgijanio ramako pue on∙na. Ua choligipa de, bebegita
poraia dal∙angoba
songsalna jakkaltobegipa ong∙rongjawa;
aro uichakani gisik dongbrejawa. Saksa sakgnisan chonna remma kamo neng∙skimani aro gitchianiko ma∙sigen. Bang∙an chongipa kamko ka∙e rongtal an∙talatgipako mande ra∙na changjawa. Uni gimin gisepo
dakchakgipako dakchakchina didiani nambea. Detangko gipin kamko ka∙atgija, poraimangmangchina
didianiara gualani kam ong∙a.
Ø
Bebean bang∙a
choligiparang, kattamangmangchi mande ra∙china
aganna indiba kamchi aro bewalchi noko dakchakgipako mande ra∙na changrongbreja. Nokdangni
dal∙drobagipa dedrangba, rimrim
noko dakchakgipanasa plates-baterangko jinnongronga aro galgoprongbata. Arey!
Chonna remma rongtalatanikode nokni dedrangniba dangtapani nangchongmotgipa kam
ong∙achimba. Bidana ka∙oksianiara, poraianiara
lekkamangmangoniko skie ra∙anisan
ong∙ja aro jak sra∙aniko skie ra∙ani ong∙a. Poraia skianiara chanchiani, katta ku∙atani aro daka kam cholon-bewal
gimikkon dake skiera∙anisa
ong∙a. Detangko nokni sa∙ra nokkrako otrokatani, me∙dik sam∙dikrangko natatani aro chola ba∙ratangko su∙srangchina (domestic chores)
didianiara, detangna ka∙sagijani
ong∙jachim.
Ø
Choligipa mande dakchakaniko nangesa, cholikal∙gijagipa mandeko nange am∙ronga. Uni gimin ua nang∙ni noko donggipa chakkol ba
rakkol ong∙ja; indiba nang∙ni nokko aro nokdangni mande
sakprakkon dakchakgipasa. Ua nang noko donggipaban dakchakaniko nanggipa ong∙a indiba ua dongparikgipa ba
cha∙parikgipa ong∙ja aro ua nang∙ko DAKCHAKGIPA ong∙a. Ua dakchakgipa
dongjagenchimode nang∙ni
nokdangni kamrang jrebata. Uni gimin, ua nang nokdangni gamrangko chilchakgipa
aro ritchengatgipa ong∙a.
Rakkol aro chakkol, ia katta onne aganjagenchimoba, bang∙an onnatanio jakkalbata. Uni gimin uko onnate
agannaming apsannaia.
Ø
Man∙eba
cha∙bo kangalba ong∙bo, chonna remma kamrangko rim∙china ma∙a paa dedrang sakprakon skina
nanga. Dedrang noko dakchakgipako dakchakna nangchongmota. Dedrangko nokni raja
aro rani ong∙china
ritimna cholko on∙a
nangja. Dedrangko maha-maha dongate, chonna remma kamna kang∙kare kom∙atgijaniara, detangko namgija∙aniona aro sakgipinko mande ra∙gijaniona dilanisan ong∙a.
Ø
Uni gimin noko dongpagipa rakkol ong∙ja. Ua nang∙ko dakchakgipasa. Uni
dakchakanina nok nokgipa dakchakna nangska∙aniara,
dakna nanggni kam ong∙skaa.
Dakchakgipako tangkachisan dakchakska∙ani
ong∙ja. Tangkachi
dakchakaniara bang∙a
dakchakani cholrangoni, rokkomsasan ong∙a.
Uamangko dakchakska∙anide,
uamangni gisikko, ka∙tongko aro
uamangni kamkoba ritchengatska∙anisa
ong∙a. Ua dakchakgipa
dambe ong∙genchimode
maiba skie ra∙dapani
cholko uamangnaba mesokjolani aro kulie on∙anian
nok nokgipani nambegipa gun ong∙a.
Noko dakchakna rakkion, uko poraiatna ba maiba janggi tangani cholkoba mesokna
nangchongmota.
Thursday, 11 April 2019
CAB Politics
• But now the query is...who...initiates & supports...and for what?
• INC initiated CAB, then opposed when BJP tries to table it, & currently opposing when in opposition. That’s something to ponder upon.
• BJP is modifying CAB, tried to pass & still firm to bringing back. That’s something to ponder upon.
• NPP had opposed, is opposing and determine to oppose strongly even though in alliance with NDA & want it to be REFRAMED meeting the sentiments of the NE. Whatever the reframe will be if the sentiments of NE isn't met, it is FIRM to opposing it. That’s something to ponder upon.
• INC too in some way had allied with BJP at least in some states(viz. JHADC)....
NPP as well allies with BJP/NDA...
AGP as well allied with BJP/NDA/NEDA once upon a time...
UDP as well allied with NEDA...
And many others too....
• Alliance doesn’t mean that party. Their ideologies are different. Alliance doesn’t mean it is that party, it has its identity. But there is as well wrong politics on alliance.
• Indecent politics always exist. That’s what that make many to hate politics.
• In whichever versions, CAB may be made to return I'm against as it will intensify communal differences among the various communities.
• What is politics? I can’t understand how the real meaning of politics is defiled. Currently, most understand only this besmirch politics. I think, POLITICS must be depressed and angry for befouling her.